วันนี้ 11 กรกฎาคม 2565 เวลา 09.00 น. นายพงศ์รัตน์ ภิรมย์รัตน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี เป็นประธานพิธีวางพวงมาลาถวายราชสักการะเนื่องใน “วันสมเด็จพระนารายณ์มหาราช” โดยมีข้าราชการทุกหมู่เหล่า พนักงานรัฐวิสาหกิจ ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นร่วมในพิธี และปฏิบัติตามมาตรการควบคุมป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 อย่างเคร่งครัด ณ หอประชุมจังหวัดอุบลราชธานี (ด้านหลังศาลากลางจังหวัดอุบลราชธานี) ตำบลแจระแม อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี โดยหลังจากประธานในพิธีได้ประกอบพิธีวางพวงมาลา จุดธูปเทียนเครื่องทองน้อย ถวายราชสักการะแล้ว ได้กล่าวคำถวายราชสดุดีเทิดพระเกียรติ ตามลำดับ
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง พระมหากษัตริย์ผู้ครองกรุงศรีอยุธยา ระหว่าง พ.ศ.2123 – 2198 กับพระราชธิดาของสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม ทรงพระราชสมภพวันจันทร์ เดือนยี่ ปีวอก พ.ศ.2175 เสด็จขึ้นครองราชสมบัติ เมื่อวันพฤหัสบดี แรม 2 ค่ำ เดือน 12 จุลศักราช 1018 ปีวอก ตรงกับวันที่ 15 ตุลาคม 2199 มีพระนามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า สมเด็จพระรามาธิบดี และเป็นพระมหากษัตริย์ลำดับที่ 27 แห่งกรุงศรีอยุธยา ขณะมีพระชนมายุ 25 พรรษา และเหตุที่มีพระนามว่า ” นารายณ์” นั้น มีอ้างไว้ในพระราชพงศาวดารว่า เมื่อพระราชเทวีประสูตินั้น พระญาติวงศ์เหลือบเห็นเป็นสี่กร สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง พระราชบิดาจึงพระราชทานนามว่า “พระนารายณ์ราชกุมาร” แต่ในหนังสือ “คำให้การชาวกรุงเก่า” และ “คำให้การของขุนหลวงหาวัด” ว่า เมื่อเพลิงไหม้พระที่นั่งมังคลาภิเษก สมเด็จพระนารายณ์ยังเป็นพระราชกุมารอยู่เสด็จขึ้นไปดับเพลิง บรรดาคนทั้งปวงเห็นเป็นสี่กร ครั้นขึ้นเสวยราชสมบัติ ข้าราชการ ทั้งปวงจึงถวายพระนามว่า พระนารายณ์
สมเด็จพระนารายณ์มมหาราช เป็นพระมหากษัตริย์ที่ทรงพระปรีชาสามารถยิ่งจนได้รับการเทิดพระเกียรติเป็น “มหาราช” และทรงนำความเจริญรุ่งเรืองมาสู่กรุงศรีอยุธยาเป็นอย่างมาก ทรงมีพระบรมเดชานุภาพที่ยิ่งใหญ่ ทำสงครามกับอาณาจักรต่างๆ ใกล้เคียงได้รับชัยชนะหลายครั้ง และเมื่อเสด็จเถลิงถวัยราชสมบัติแล้ว ปัญหากิจการบ้านเมืองในรัชสมัยของพระองค์เป็นไปในทางเกี่ยวข้องกับชาวต่างประเทศเป็นส่วนใหญ่ ด้วยในขณะนั้น มีชาวต่างประเทศ เช่น จีน ญี่ปุ่น อิหร่าน อังกฤษ และฮอลันดา เข้ามาค้าขาย และอยู่ในราชอาณาจักรไทยมากว่าที่เคยเป็นมาในกาลก่อน มีการค้าขาย เจริญสัมพันธไมตรี กับประเทศต่างๆ อย่างกว้างขวาง ที่สำคัญที่สุดคือได้ส่งคณะทูตนำโดย เจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) ไปเจริญสัมพันธไมตรีกับราชสำนักพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศสถึง 4 ครั้ง จนได้รับการเทิดทูนว่าทรงเป็นนักการค้าและนักการทูตที่ยิ่งใหญ่
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช มิใช่เพียงทรงพระปรีชาสามารถทางด้านการทหาร การค้าขาย การต่างประเทศเท่านั้น หากยังทรงพระปรีชาในด้านวรรณกรรมเป็นอย่างยิ่ง โดยทรงพระราชนิพนธ์วรรณคดีไว้หลายเรื่อง เช่น โคลงทศรถสอนพระราม พาลีสอนน้อง ราชสวัสดิ์ สมุทรโฆษคำฉันท์(ตอนกลาง) คำฉันท์กล่อมช้าง(ของเก่า) และพระราชนิพนธ์โคลงโต้ตอบกับศรีปราชญ์ และทรงอุปถัมภ์กวีในยุคของพระองค์อย่างมากมาย กวีลือนามแห่งรัชสมัยของพระองค์ได้แก่ พระโหราธิบดี หรือพระมหาราชครู ผู้ประพันธ์หนังสือจินดามณี ซึ่งเป็นตำราเรียนภาษาไทยเล่มแรก และกวีอีกผู้หนึ่งคือ ศรีปราชญ์ ผู้เป็นปฏิภาณกวี เป็นบุตรของพระโหราธิบดี งานชิ้นสำคัญของศรีปราชญ์ คือ หนังสือกำศรวลศรีปราชญ์ และอนุรุทรคำฉันท์เป็นต้น จนยุคนี้ได้ชื่อว่ายุคทองของวรรณคดีไทย
จนถึงปี พ.ศ.2209 หลังจากประทับในกรุงศรีอยุธยาได้ 10 ปี พระองค์จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเมืองลพบุรีขึ้นเป็นราชธานีแห่งที่ 2 และโปรดประทับที่เมืองลพบุรีปีละ 8 – 9 เดือน การที่พระองค์โปรดให้สร้างเมืองลพบุรีเป็นราชธานีที่สองนั้น เป็นการนำความเจริญมาสู่เมืองลพบุรี เพราะมีการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้าสู่เมืองลพบุรี อาทิ ระบบประปา หอดูดาว สร้างกำแพงเมือง ประตูเมือง และป้อมปืนเมืองลพบุรี ซึ่งตลอดรัชกาลของพระองค์ มีชาวต่างชาติ คณะทูตเข้ามาเจริญสัมพันธไมตรีมีบาทหลวงเข้ามาส่องกล้องดูดาว ดูสุริยุปราคา จันทรุปราคาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ลพบุรีเจริญรุ่งเรือง
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช เสด็จสวรรคตเมื่อ วันที่ 11 กรกฎาคม 2231 ที่พระที่นั่งสุทธาสวรรย์ พระนารายณ์ราชนิเวศน์ จังหวัดลพบุรี รวมครองราชสมบัติเป็นเวลา 32 ปี มีพระชนมายุ 56 พรรษา และเพื่อเป็นการแสดงความจงรักภักดี และน้อมรำลึกพระมหากรุณาธิคุณ สมเด็จพระนารายณ์มหาราชที่ทรงมีต่อแผ่นดินไทยตลอดรัชกาลของพระองค์ คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้วันที่ 11 กรกฎาคม ของทุกปีเป็นสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ทั้งนี้ไม่ถือเป็นวันหยุดราชการ
