พงศาวดาร “มหาวงศ์” บันทึกไว้ว่าเจ้าชายวิชัยจากอาณาจักรสิงหปุระในอนุทวีปอินเดีย เดินทางพร้อมทหารและผู้ติดตามประมาณ 700 คน ถึงลังกาทวีปเมื่อ พ.ศ.1 หรือปีที่พระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพานตามการนับแบบศรีลังกา
พระเจ้าวิชัยปราบดาภิเษกขึ้นเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชอาณาจักร “ราชรตะ” สถาปนา “ทัมบาปันนี” เป็นเมืองหลวงแห่งแรก ปัจจุบันคือเมืองปุตตาลัม ตั้งอยู่ทางชายฝั่งทะเลตะวันตก ห่างจากกรุงโคลัมโบขึ้นไปทางเหนือประมาณ 140 กิโลเมตร
หลังการสวรรคตของพระเจ้าวิชัย ปุโรหิตนาม “อุปติสสะ” สำเร็จราชการอยู่ 1 ปี และได้ย้ายเมืองหลวงขึ้นเหนือไปประมาณ 12 กิโลเมตร ตั้งชื่อว่า “อุปติสสะ นวาระ” แต่ผ่านไปอีก 3 รัชกาลก็ย้ายเมืองหลวงอีกครั้ง ตั้งราชธานีชื่อ “อนุราธปุระ” คราวนี้มีอายุยาวนานถึงกว่า 1,300 ปี
สมัยพระเจ้าอโศกมหาราช จักรพรรดิผู้เกรียงไกรแห่งชมพูทวีป ได้ส่ง “พระมหินทเถระ” พระราชโอรสที่อุปสมบทเป็นพระภิกษุมาเผยแผ่พุทธศาสนาในลังกาทวีป สถานที่ที่พระมหินทเถระแสดงธรรมจน “พระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ” พระมหากษัตริย์แห่งราชรตะทรงเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาและประกาศเป็นพุทธมามกะ มีชื่อเรียกในปัจจุบันว่า “มหินทเล” เรียกได้ว่าเป็นจุดกำเนิดพระพุทธศาสนาในศรีลังกา อยู่ห่างจากตัวเมืองอนุราธปุระไปทางทิศตะวันออกประมาณ 10 กิโลเมตรสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช จักรพรรดิผู้เกรียงไกรแห่งชมพูทวีป ได้ส่ง “พระมหินทเถระ” พระราชโอรสที่อุปสมบทเป็นพระภิกษุมาเผยแผ่พุทธศาสนาในลังกาทวีป สถานที่ที่พระมหินทเถระแสดงธรรมจน “พระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ” พระมหากษัตริย์แห่งราชรตะทรงเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาและประกาศเป็นพุทธมามกะ มีชื่อเรียกในปัจจุบันว่า “มหินทเล” เรียกได้ว่าเป็นจุดกำเนิดพระพุทธศาสนาในศรีลังกา อยู่ห่างจากตัวเมืองอนุราธปุระไปทางทิศตะวันออกประมาณ 10 กิโลเมตร
ในอดีตอนุราธปุระถูกรุกรานโดยอาณาจักรใหญ่จากอินเดียอยู่เนืองๆ โดยเฉพาะ “โจฬะ” จนต้องย้ายเมืองหลวงไปยัง “โปลอนนารุวะ” เมื่อ พ.ศ.1599 ทำให้อนุราธปุระถูกทิ้งร้างเป็นเวลานานจนกลุ่มโบราณสถานต่างๆ ถูกปกคลุมด้วยป่าทึบ กระทั่งอังกฤษเข้ามายึดศรีลังกาเป็นอาณานิคมเบ็ดเสร็จเมื่อ พ.ศ.2358 มีการสำรวจ ขุดค้น และบูรณะเมืองโบราณอนุราธปุระขึ้น โดยช่วงเวลาสำคัญตกอยู่ระหว่าง พ.ศ.2427-2429 โดยการนำของ “สตีเฟน เบอร์โรว์ส์” ข้าราชการอังกฤษที่ประจำการในศรีลังกา เมื่อทุกอย่างกลับมามีสภาพดีเข้าที่เข้าทาง อนุราธปุระก็ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโก เมื่อ พ.ศ.2525
เมืองโบราณอนุราธปุระ หรือในภาษาอังกฤษใช้คำว่า Anuradhapura Sacred City ไม่ใช้คำว่า Ancient City เพราะมีความเป็นศาสนสถานมากกว่าเป็นพระราชวัง พื้นที่ของเมืองโบราณมีขนาดกว้างขวาง 40 ตารางกิโลเมตร มีโบราณสถานสำคัญอย่างน้อย 20 แห่งให้สักการะชื่นชม..
จี้กง……..(ชงข่าว-ลงขวดเล่า)
