ปภ.วางระบบตรวจวัดและเตือนสึนามิในพื้นที่ 6 จังหวัดชายฝั่งทะเลอันดามัน ภายใต้การเชื่อมโยงข้อมูลเชิงลึกจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศอย่างเป็นระบบ สามารถคาดการณ์แนวโน้มสถานการณ์ภัยและแจ้งเตือนภัยล่วงหน้าอย่างแม่นยำ และทันต่อสถานการณ์ ด้วยเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2564 ที่ผ่านมา เป็นวันรำลึกสึนามิครบรอบ 17 ปี นับตั้งแต่เหตุการณ์สึนามิพัดถล่มชายฝั่งทะเลอันดามันเมื่อวันที่ 26 ธ.ค. 2547 ความสูญเสียที่ไม่อาจประเมินค่าได้ในครั้งนั้น ได้นำมาซึ่งบทเรียนสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยเรียนรู้และเตรียมความพร้อมในการรับมือและลดผลกระทบจากสึนามิที่แม้จะเป็นสถานการณ์ที่ไม่สามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้า แต่ก็สามารถลดความสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินได้หากมีการเตรียมความพร้อมที่ได้มาตรฐาน โดยเฉพาะระบบการเตือนภัยล่วงหน้า รัฐบาลจึงได้ให้ความสำคัญต่อการวางระบบและพัฒนากลไกการแจ้งเตือนภัยสึนามิที่รวดเร็วและทั่วถึง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินให้กับประชาชนและนักท่องเที่ยวกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) กระทรวงมหาดไทย โดยศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ จึงได้วางระบบตรวจวัดและเตือนสึนามิทั่วถึงทุกพื้นที่ โดยติดตั้งทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิ จำนวน 2 ทุ่น ได้แก่ (1) ทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย สถานี 23401 บริเวณละติจูด 9 องศาเหนือ ลองจิจูด 89 องศาตะวันออก ห่างจากเกาะภูเก็ตไปทางทิศตะวันตก เป็นระยะทาง 965 กิโลเมตร และ (2) ทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิในทะเลอันดามัน สถานี 23461 บริเวณละติจูด 9 องศาเหนือ 95 องศาตะวันออก ห่างจาก เกาะภูเก็ตประมาณ 340 กิโลเมตร ซึ่ง ปภ. ได้ทำการบำรุงรักษาทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิดังกล่าวอย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุก 2 ปี ตามมาตรฐานการบำรุงรักษาขององค์การบริหารสมุทรศาสตร์และบรรยากาศแห่งชาติ (NOAA) โดยทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิทั้ง 2 ทุ่นที่ได้ติดตั้งนั้นสามารถทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพและต่อเนื่อง ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2564 ทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย สถานี 23401 ได้หลุดลอยออกจากตำแหน่งรัศมีการติดตั้งและหยุดส่งสัญญาณ โดยกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจึงได้ประสานติดตามและเก็บกู้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของสาธารณรัฐอินเดีย ประกอบด้วย ศูนย์บริการข้อมูลมหาสมุทรแห่งชาติอินเดีย (Indian National Centre for Ocean Information Services (INCOIS)), Ministry of Earth Sciences, Government of India หน่วยยามฝั่งอินเดีย (Indian Coast Guard) คณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยสมุทรศาสตร์ The Intergovernmental Oceanographic Commission of UNESCO (IOC)และสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงนิวเดลี สาธารณรัฐอินเดีย ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างกระบวนการเก็บกู้ทุ่นดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ในระหว่างที่ทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิของไทย (สถานี 23401) ขัดข้อง กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยยังคงปฏิบัติภารกิจการติดตาม เฝ้าระวัง และแจ้งเตือนสึนามิตามระเบียบปฏิบัติประจำ (Standard Operating Procedure : SOP) ด้านการแจ้งเตือนภัยสึนามิฝั่งอันดามัน รวมถึงติดตามข้อมูลจากเครื่องมือเฝ้าระวังของหน่วยงานภาคีเครือข่ายทั้งภายในและต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง เพื่อประกอบการวิเคราะห์และแจ้งเตือนการเกิดสึนามิ ดังนี้ 1. ข้อมูลจากทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิในทะเลอันดามันของประเทศไทย (สถานี 23461) ซึ่งในกรณีเกิดสึนามิสามารถยืนยันคลื่นสึนามิที่จะกระทบชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทยได้ล่วงหน้า 45 นาที2. ข้อมูลจากทุ่นตรวจวัดคลื่นสึนามิของสาธารณรัฐอินเดีย สถานี 232193. ข้อมูลการเกิดแผ่นดินไหวในทะเล แถบมหาสมุทรอินเดีย จากหน่วยงานในประเทศและต่างประเทศ ได้แก่ กองเฝ้าระวังแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยา GFZ German Research Centre for Geosciences (GEOFON), European Mediterranean Seismological Centre (EMSC) และ The United States Geological Survey (USGS)4. ข้อมูลสถานีวัดระดับน้ำทะเลจากเว็บไซต์ของ The Intergovernmental Oceanographic Commission : IOC (http://www.ioc-sealevelmonitoring.org/map.php) ดังนี้ – สถานีตรวจระดับน้ำทะเล Port Blair ของประเทศอินเดีย ห่างจากชายฝั่งเกาะภูเก็ตประมาณ 730 กิโลเมตร กรณีเกิดสึนามิสามารถยืนยันคลื่นสึนามิที่จะกระทบชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทยได้ล่วงหน้า 1 ชั่วโมง – สถานีตรวจระดับน้ำทะเลสถานี Nancowry ของประเทศอินเดีย ห่างจากชายฝั่งเกาะภูเก็ตประมาณ 520 กิโลเมตร กรณีเกิดสึนามิสามารถยืนยันคลื่นสึนามิที่จะกระทบชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทยได้ล่วงหน้า 1 ชั่วโมง – สถานีตรวจระดับน้ำทะเลเกาะซาบัง ของประเทศอินโดนีเซีย ห่างจากชายฝั่งเกาะภูเก็ตประมาณ 400 กิโลเมตร กรณีเกิดสึนามิสามารถยืนยันคลื่นสึนามิที่จะกระทบชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทยได้ล่วงหน้า 1 ชั่วโมง – ข้อมูลการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเลบริเวณสถานีเกาะเมียง จังหวัดพังงาของกรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ และสถานีเกาะราชาน้อย จังหวัดภูเก็ต ของ ปภ. กรณีที่เกิดสึนามิสามารถยืนยันคลื่นสึนามิที่จะกระทบชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทยได้ล่วงหน้า 25 – 30 นาที กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) โดยศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ ได้เชื่อมโยงข้อมูลที่บ่งชี้ว่าจะเกิดสึนามิอย่างรอบด้านบนฐานข้อมูลเชิงวิชาการ พร้อมนำเทคโนโลยีมาใช้ในการคาดการณ์และแจ้งเตือนภัยสึนามิที่แม่นยำรวดเร็ว รวมถึงวางระบบเตือนภัยสึนามิให้พร้อมใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพในทุกพื้นที่เสี่ยงภัย ควบคู่กับการกระจายข้อมูลข่าวสารการเตือนภัยสึนามิในหลากหลายช่องทาง เพื่อให้เข้าถึงระดับพื้นที่ และสร้างเครือข่ายเตือนภัยเพื่อทำหน้าที่ประสานแจ้งเตือนให้ประชาชนอพยพได้ทันท่วงที
