วงเสวนา “ปฏิรูป ป.วิ.อาญา” ผู้เชี่ยวชาญเตือน ร่าง กม. ใหม่อาจถ่วงกระบวนการยุติธรรม เสี่ยงเหลื่อมล้ำ-ล่าช้า แนะถ่วงดุลอำนาจสอบสวน-อัยการ
พิษณุโลก – วันที่ 26 มิถุนายน 2568 ที่ศูนย์ฝึกอบรมตำรวจภูธรภาค 6 (ภ.6) จ.พิษณุโลก ได้มีการจัดเวทีเสวนาวิชาการเรื่อง “การคุ้มครองสิทธิของประชาชน บนเส้นทางการสืบสวนสอบสวน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา” โดยมีผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย ผู้พิพากษา อดีตนายตำรวจระดับสูง และนักวิชาการ ร่วมแสดงความเห็นอย่างเข้มข้นต่อ ร่างแก้ไขประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ที่อยู่ระหว่างการพิจารณาเสนอเข้าสู่สภา ซึ่งหลายฝ่ายแสดงความกังวลว่า ร่างฉบับนี้อาจสร้างภาระต่อกระบวนการยุติธรรม เสี่ยงกระทบสิทธิผู้เสียหาย และเปิดช่องให้เกิดความเหลื่อมล้ำระหว่างประชาชน
พ.ต.อ.ดร.เทิดสยาม บุญยะเสนา ผู้กำกับการ (สอบสวน) กลุ่มงานสอบสวน กองบังคับการสืบสวนสอบสวน ตำรวจภูธรภาค 5 (บก.สส.ภ.5) ชี้ว่า ร่างกฎหมายควรคงความเรียบง่าย เพื่อไม่ให้เกิดความซับซ้อนในกระบวนการฟ้องคดีอาญา โดยระบุว่า
“ถ้าออกแบบให้การฟ้องซับซ้อน คนมีฐานะจะสามารถจ้างทนายดำเนินคดีได้เอง ส่วนคนไม่มีฐานะจะเสียเปรียบ ซึ่งกระทบต่อความเท่าเทียมในกระบวนการยุติธรรม”
เขายังแสดงความห่วงกังวลต่อมาตรา 53/1 และ 57 ที่กำหนดให้การออกหมายเรียกและหมายจับต้องผ่านความเห็นชอบจากพนักงานอัยการ ซึ่งอาจกลายเป็นอุปสรรคในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะในคดีเร่งด่วน
พล.ต.ท. ดำรงค์ เพ็ชรพงศ์ อดีตผู้ทรงคุณวุฒิพิเศษ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ กล่าวถึงร่างมาตรา 17 ที่ให้แจ้งนายอำเภอและอัยการเมื่อพบการกระทำผิด โดยย้ำถึงความรวดเร็วในการสืบสวนว่า
“คดีเกิดไม่เลือกเวลา คุณต้องตามจับทันที… หากขั้นตอนมากเกินไป อาจจับคนร้ายไม่ทัน เสียหายคือประชาชน”
⚖️ ประเด็นสิทธิและความปลอดภัย
นายเปรมศักดิ์ ศรีนวล ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลจังหวัดนครสวรรค์ ตั้งข้อสังเกตต่อมาตรา 131 ที่เปิดทางให้ผู้ต้องหาขอเปิดเผยพยานหลักฐานในชั้นสอบสวน โดยเตือนถึงความเสี่ยงต่อความปลอดภัยของพยาน โดยระบุว่า
“หากเปิดเผยข้อมูลพยานทั้งหมด จะมั่นใจได้อย่างไรว่าพยานจะปลอดภัย… การร่างกฎหมายต้องชัดเจนว่าเขียนเพราะอะไร และใครได้ประโยชน์”
พร้อมแสดงทัศนะต่อมาตรา 143/1 ที่ให้พนักงานอัยการมีอำนาจฟ้องได้เมื่อมีหลักฐานพอเพียง โดยชี้ว่าไม่ควรกำหนดให้ศาลต้องพิพากษาว่าผู้ต้องหาผิดทุกครั้งที่ฟ้อง เพราะจะกลายเป็นการรวบอำนาจและทำลายหลักการพิจารณาคดีอย่างอิสระ
“ถ้าฟ้องแล้วศาลต้องตัดสินว่าผิดทุกคดี ก็ไม่ต้องมีศาลหรืออัยการแยกกัน สร้างเรือนจำเพิ่มอีกสิบชั้นก็ยังไม่พอ”
🧭 มุมมองวิชาการ
ผศ.เครือวัลย์ อินทรสุข ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายพัฒนาสังคม มรภ.เพชรบูรณ์ แสดงความคิดเห็นถึงมาตรา 121 ที่ให้พนักงานสอบสวนต้องปฏิบัติตาม “คำสั่ง” ของอัยการในคดีสำคัญ ว่าอาจเป็นการ “บังคับบัญชา” ซึ่งไม่สอดคล้องกับโครงสร้างอำนาจเดิมที่แยกหน้าที่สอบสวนและฟ้องร้องออกจากกัน
ยังตั้งข้อสังเกตต่อมาตรา 57 ที่ให้อัยการต้องให้ความเห็นชอบในการออกหมายค้นหรือจับโดยไม่ระบุกรอบเวลาและประเภทคดีว่า
“แม้แต่คดีเล็กน้อยก็ต้องผ่านอัยการ อาจเป็นการคุ้มครองผู้ต้องหา แต่ละเลยสิทธิผู้เสียหาย ถ้าคดีล่าช้า การเยียวยาก็ล่าช้า ความเสียหายยิ่งทวีคูณ”
ก้าวสำคัญสู่การปฏิรูป
เวทีเสวนาครั้งนี้จึงไม่เพียงเป็นการถกเถียงทางวิชาการ แต่เป็นเวทีสะท้อนเสียงจาก “ผู้ปฏิบัติจริง” ที่ชี้ถึงผลกระทบของร่างกฎหมายต่อประชาชน ทั้งในแง่สิทธิ กระบวนการ และความเป็นธรรม
เสียงสะท้อนจากเวทีนี้อาจเป็นจุดตั้งต้นของการปรับปรุงร่างกฎหมายให้ “สมดุล” ระหว่างสิทธิของผู้ต้องหา การทำงานของเจ้าหน้าที่รัฐ และประโยชน์ของสาธารณะ โดยเฉพาะในบริบทที่ไทยกำลังเดินหน้าปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมให้ทันสมัย เป็นธรรม และยั่งยืน 
