สหราชอาณาจักรลงนามมอบหมู่เกาะชากอสให้มอริเชียส พร้อมทำสัญญาเช่าฐานทัพ 99 ปี
เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 22 พฤษภาคม 2568 สำนักข่าวต่างประเทศรายงานว่า รัฐบาลสหราชอาณาจักรได้ลงนามในข้อตกลงส่งมอบอธิปไตยเหนือหมู่เกาะชากอสในมหาสมุทรอินเดียให้แก่ประเทศมอริเชียสอย่างเป็นทางการ พร้อมทำสัญญาเช่าฐานทัพบนเกาะเป็นระยะเวลา 99 ปี เพื่อคงไว้ซึ่งความมั่นคงและยุทธศาสตร์ทางการทหารร่วมกับสหรัฐอเมริกา
ภายใต้ข้อตกลงดังกล่าว สหราชอาณาจักรจะจ่ายค่าเช่าให้แก่มอริเชียสปีละ 101 ล้านปอนด์ สำหรับการใช้พื้นที่ฐานทัพบนเกาะดิเอโก การ์เซีย ซึ่งเป็นเกาะที่ใหญ่ที่สุดในกลุ่มหมู่เกาะชากอส และเป็นที่ตั้งของฐานทัพเรือและฐานทัพอากาศที่มีบทบาทสำคัญทางการทหารและข่าวกรองในภูมิภาคมานานหลายทศวรรษ
เซอร์ เคียร์ สตาร์เมอร์ นายกรัฐมนตรีแห่งสหราชอาณาจักร กล่าวว่า ฐานทัพดังกล่าวซึ่งอยู่ภายใต้การบริหารของสหรัฐฯ มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการต่อต้านการก่อการร้ายและการดำเนินงานข่าวกรองระดับโลก พร้อมยืนยันว่าข้อตกลงนี้จะช่วยปกป้องผลประโยชน์ด้านความมั่นคงของสหราชอาณาจักรในระยะยาว
“ด้วยการทำข้อตกลงนี้ภายใต้เงื่อนไขของเรา เรากำลังได้รับการปกป้องที่แข็งแกร่งจากอิทธิพลมุ่งร้าย และช่วยให้ฐานทัพสามารถปฏิบัติการต่อเนื่องไปได้อีกหลายชั่วอายุคน” นายกรัฐมนตรีสตาร์เมอร์กล่าวที่ฐานทัพนอร์ทวูด ใกล้กรุงลอนดอน
อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงนี้ก็เผชิญกับกระแสวิพากษ์วิจารณ์จากทั้งฝ่ายการเมืองและภาคประชาสังคม โดยเฉพาะกลุ่มอนุรักษ์นิยมที่มองว่าการมอบหมู่เกาะซึ่งอยู่ภายใต้การควบคุมของอังกฤษมาตั้งแต่ปี 2357 ถือเป็นการ “ยอมจำนนทางอธิปไตย” และอาจเปิดช่องให้อิทธิพลจากประเทศมหาอำนาจอื่น เช่น จีนหรือรัสเซีย เข้ามาแทรกแซงในภูมิภาคนี้
อีกด้านหนึ่ง กลุ่มผู้อยู่อาศัยดั้งเดิมของหมู่เกาะชากอส ซึ่งถูกเนรเทศออกไประหว่างทศวรรษ 1960–1970 เพื่อเปิดทางให้สหรัฐฯ สร้างฐานทัพ ต่างแสดงความวิตกว่าการเปลี่ยนมืออธิปไตยครั้งนี้อาจยิ่งลดโอกาสในการกลับคืนสู่บ้านเกิดของพวกเขา แม้จะมีการจัดตั้งกองทุนเพื่อช่วยเหลือ และเปิดทางให้มอริเชียสดำเนินโครงการตั้งถิ่นฐานใหม่ในบางส่วนของหมู่เกาะ ยกเว้นเกาะดิเอโก การ์เซีย ซึ่งยังคงเป็นเขตฐานทัพ
หมู่เกาะชากอสเป็นหนึ่งในดินแดนสุดท้ายของจักรวรรดิอังกฤษ และได้กลายเป็นประเด็นพิพาทระหว่างอังกฤษและมอริเชียสมานานหลายสิบปี มอริเชียสยืนยันว่า การแยกหมู่เกาะออกไปก่อนการได้รับเอกราชในปี 2511 เป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศ ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากคำวินิจฉัยของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) และมติขององค์การสหประชาชาติ
เซอร์ สตาร์เมอร์กล่าวเพิ่มเติมว่า ข้อตกลงนี้เป็นการเคลื่อนไหวที่จำเป็นเพื่อป้องกันความเสี่ยงทางกฎหมาย หลังจากที่มอริเชียสเตรียมยื่นฟ้องร้องต่อศาลระหว่างประเทศในเร็ว ๆ นี้ ซึ่งอังกฤษไม่มีแนวโน้มจะชนะคดี
ข้อตกลงครั้งประวัติศาสตร์นี้จึงถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในสมดุลอำนาจของมหาสมุทรอินเดีย และเป็นก้าวสำคัญในการยุติข้อพิพาทอันยาวนาน แม้ว่าคำถามเรื่องความยุติธรรมต่อประชาชนชาวชากอสดั้งเดิมจะยังคงค้างคาอยู่ในเวทีระหว่างประเทศ.
